« یادداشت‌های سودارو در شماره‌ی جدید جن و پری | Main | درباره‌ی اپرای قورباغه‌های مرداب‌خوار نوشته ی جواد سعیدی‌پور »

بادبادک‌های کاغذی: درباره‌ی «کافه‌ی پری دریایی» میترا الیاتی

مصطفی رضیئی - روزنامه‌ی اعتماد

ادبيات زنانه در ايران پر است از رمان ها و مجموعه داستان هاي کوتاه خيلي مشهور و خيلي پرفروش که مخصوص زنان نوشته شده اند. کتاب هايي که زن ها خيلي دوست دارند و خب، اصلاً پسرانه و مردانه نيستند. يعني يک جوري نوشته شده اند که من پسر از آنها چيز زيادي نمي فهمم. اذيتم مي کنند. مال يک دنياي کاملاً غريبه هستند. از پشت ديوارها حرف مي زنند. ديوارهايي که برايم تجربه هاي تازه يي هستند، گنگ، ناآرام و عجيب. بعضي وقت ها اين وسط نام هايي پيدا مي شوند که هم زنانه حرف مي زنند و هم ديوارها را کنار مي زنند و طوري مي نويسند که خواننده ارتباط برقرار مي کند، چه پسر باشد و چه دختر. چه مرد و چه زن. نام هايي مثل زويا پيرزاد يا شيوا مقانلو يا گيتا گرکاني يا ميترا الياتي.

اين نام آخري خيلي کم مي نويسد. کم کار است توي نوشتن. نه اينکه نخواهد بنويسد. يک جوري اينقدر سرش را شلوغ کرده که گم شده بين کارهايش. «جن و پري» را دارد که تقريباً مهم ترين ماهنامه ادبيات فارسي زبان در اينترنت است. در کنار آن تقريباً هر جور همايش ادبي هم که باشد و بشود، سرکي مي کشد و هست. شش سال پيش، ميترا الياتي «مادموازل کتي و چند داستان ديگر» را منتشر کرد که خود داستان کوتاه «مادموازل کتي» يکي از بهترين هاي بعد از انقلاب است؛ داستاني که به نوعي تمام آشفتگي زندگي امروز ما را در خودش دارد. و بعد از شش سال، کتاب کوچک 84 صفحه يي ميترا الياتي را نشر چشمه در نمايشگاه بين المللي کتاب تهران، دور بيست و يکم به بازار فرستاد؛ مجموعه يي از هفت داستان کوتاه با نام «کافه پري دريايي».

ميترا الياتي دوست دارد يک عالمه تصوير را خلاصه کند توي چند صفحه کاغذ. داستان هايش اين شکلي است. کتابش مثل يک جشنواره بادبادک بازي است. رنگارنگ است و يک جوري غمگين. يک جوري دوست داشتني. يک جوري تازه. و يک جوري قديمي. بين مرزها شناور است و بين فضاها مي گردد تا بتواند تصويرها را آن طوري که دوست دارد نقش بزند. نام کتاب و پشت جلد کتاب، خاطره گويي يک پسربچه نوجوان و تازه بالغ است. پسري که عاشق پري کوچک دريايي خود است؛ زني خارجي که در شهر آنها يک کافه دارد.

داستان از روزي شروع مي شود که مردم جمع شده اند اين خانه فساد و لهو و لعب را روي سر صاحبش خراب کنند. پدر راوي خود از مشتري هاي دائمي کافه است. بچه فقط نگاه مي کند. يک روز پري مي رود. براي هميشه مي رود. خاطره مي ماند؛ خاطره يي که کتاب را نقش مي زند. کتاب خانم الياتي درياچه هاي کوچک و تنهايي است از خاطره ها که در کنار هم يک جوري مي شوند همان زندگي شهري مزخرفي که هر روز داريم آن را از سر تا ته طي مي کنيم.

خاطره ها هستند که کتاب را شکل مي دهند. خاطره هاي شخصي هم داريم. يک شب برفي؛ بعد از اهداي جايزه ادبي شعر کارنامه، يک مهماني شام نگار اسکندرفر به افتخار جايزه داده جايي در شمال تهران. همه جمع هستند. در اين مهماني است که يک حادثه تلخ رخ مي دهد؛ نازنين نظام شهيدي، شاعر معاصر، سکته مي کند و به بيمارستان نمي رسد. فردا خبرگزاري ها خبر تلخ دارند برايمان پخش کنند. ميترا الياتي هم بين کساني است که در مهماني بوده. حالا بعد از سال ها مهماني را برايمان به تصوير مي کشد، از بين ديس هاي شام ما را مي کشاند به شعرهاي نازنين نظام شهيدي، حافظ موسوي و رضا تقوي. خاطره يي سرد که روي وجود ميترا سنگيني مي کرده و حالا اينجاست؛ درون کتاب، براي ما که همراه او به اين مهماني غمگين برويم.

ميترا الياتي نشسته و بادبادک هوا مي کند. هر کدام به يک شکل. بادبادک ها قشنگ هستند. «نامه به يک دوست قديمي» يکي ديگر از آن خوشگل ها است. داستاني که دل را با خودش مي برد به زندگي زنانه و مرزهايي که عشق مي سازد. «بالابر» يک داستان کارگري است، مال مرد جواني که مي خواهد همه چيز را فداي آينده يي کند که خود نمي داند چيست، در کجاست، چگونه است و... کتاب ميترا الياتي تصويرهاي ساده و مغموم زندگي است. کوتاه است. جذاب است. و غمگين.