« کولومبره و پنجاه داستان ِ دیگر | Main | وسوسه‌ی کتاب‌خوانی »

احمد محمود جادوگر

...

چاره‌اش گسترش زبان مکتوب است. توسعه زبان و زبان مکتوب، تجربه بیشتر در به کارگیری زبان مکتوب. به این مساله فکر کرده‌ام و فکر می‌کنم. ببینید، در نظام عادی گفتاری، در زندگی واقعی، از حرکات سر و دست و چشم و آوا‌های غیر‌قابل نوشتن،‌ و نیز با زیر و بم کردن صدا، در القاء بهتر مفاهیم خیلی کمک می گیریم. همه این حرکات و صداها فاقد طبیعت کتابت هستند، این است که نویسنده ناچار است از جملات مزاحم تکراری استفاده کند. مثل: آهسته گفت – فریاد کشید – با صدای خفه گفت و ... و صدها مورد دیگر – بسته به حجم داستان – که همه تکراری و ملال‌آور است. سجاوندی البته کمک‌هایی می کند، بافت جمله هم تا حدی کمک می‌‌کند، اما خیلی کم. پس نویسنده برای رها‌شدن از این کلیشه‌ها باید دست به تجربه بزند. یکی از تجربیاتی که بندت و خیلی محدود انجام شده، همین تکرار یک حرف از کلمه است برای بیان کشیده آن بخش از کلمه. مثلا بااااران یا باراان، طنین‌شان،‌ بسته به اینکه کجا حرف تکرار شده باشد، با هم تفاوت دارد. آهنگ و بافت جمله – یا جملات – در خدمت القاء حالات روانی نیز مورد دیگری است که کمک می‌کند. این مطلبی است که جای تجربه دارد. تجربه معقول و نه در آشفتگی. باید بتوان بار اطلاعاتی و احساسی آوا‌ها، حرکات اندام‌ها و آهنگ گفتار را به زبان نوشتاری بدل کرد. شاید توفیق کامل نباشد اما تلاش در این مورد بیهوده نیست. باید تا آن‌جا که مخل نباشد از همه عوامل کمک گرفت و از کلیشه ها رها شد. شاید لازم باشد یک نکته را اضافه کنم – مقصود،‌انتفال دقیق و موبه‌موی حرکات و گفتار آدم‌ها به داستان نیست که نقص غرض است. بلکه منظور انتقال دقیق احساس و مفاهیم مورد‌نیاز است، و‌گرنه می دانیم که زبان نوشتار در ادبیات داستانی، زبان دقیق گفتار را در زندگی واقعی نفی می کند و این نفی و دگرگونه‌سازی البته باید چنان حسی را در خواننده برانگیزد که گفتار نوشتار را بپذیرد و بگوید: درست است، همین است. در حالی که همان نیست. به هر جهت من دنبال این هدف هستم. یعنی به جای اینکه بگویم با صدای کشیده فریاد زد باران، می نویسم «بارااان».

حکایت ِ حال. گفتگو با احمد محمود. به کوشش لیلی گلستان.
چاپ اول: ۱۳۸۳. شمارگان ۲۲۰۰ نسخه. ۱۷۴ صفحه. ۱۵۰۰ تومان. بخشی از صفحات ۲۷، ۲۸ و ۲۹ ِ کتاب.

اعتراف:

همسایه‌ها را دانشگاه که بودم خواندم، رمان خوبی بود. محمود، پنجشنبه‌ها، درکه را هفته‌ی پیش تمام کردم. برزو نابت در مورد احمد محمود نوشته است. ویارم گرفت، رفتم دو کتاب از محمود خریدم؛ «حکایت حال» که گفتگوی او با لیلی گلستان است در مورد کتاب هایش و در مورد ادبیات و ایران و فرهنگ و این جور چیز ها و کتاب مسحور کننده‌ی «زمین ِ سوخته». هر دو را با هم دارم می‌خوانم و می‌خواهم رسما اعتراف کنم که در این بیست و سه سال سن، بیراهه رفته بودم در ادبیات ایران: این نوشته‌ها شاهکار است. زمین ِ سوخته هیچ کم از کتاب‌های شاهکار غربی ندارد (البته این هفتاد و خورده‌ای صفحه که تا الان خوانده‌ام.) اعتراف می‌کنم که تنبلی کرده بودم در مورد احمد محمود. واقعا تنبلی کرده بودم. معذرت می‌خواهم. رسما معذرت می‌خواهم.

سودارو
2007-06-26
یازده و هجده دقیقه‌ی شب