« خداحافظی با جشن کتاب | Main | احمد محمود جادوگر »

کولومبره و پنجاه داستان ِ دیگر

کولومبره و پنجاه ِ داستان ِ دیگر. دینو بوتزاتی. ترجمه ی محسن ابراهیم. نشر مرکز. چاپ اول: 1382. 1500 نسخه. 428 صفحه. 3950 تومان. گالینگور.

وقتی کتاب شصت داستان ِ دینو بوتزاتی را خوانده بودم، فکر نمی کردم تحمل پنجاه و یک داستان ِ کوتاه ِ دیگر از او را در زمانی کوتاه داشته باشم. ولی پنجشنبه ای که گذشت، وقتی یک نسخه از کتاب کولومبره و پنجاه داستان دیگر را هدیه گرفتم، باورم نمی شد که یکشنبه ظهر، کتاب را تمام کرده باشم. فقط دو و روز و نیم. تازه یک کتاب کوچک انگلیسی هم خوانده باشم این بین. و سرکی به کتاب های دیگر هم کشیده باشم. این جادوی کلمات است، کلمات که چقدر خوب به دلم می نشینند: یک مرد ِ لاغر مردنی ِ سیه چهره ی ایتالیایی می نویسد و خدایا چقدر هم خوب می نویسد.

بعد از خواندن این دو کتاب و در مجموع یک صد و یازده داستان ِ کوتاه از دینو بوتزاتی، واقعا به این باور رسیده ام که این مرد را باید خیلی زیاد جدی گرفت. باید کتاب هایش را به این و آن معرفی کرد و آدم ها را ترغیب کرد در کلاس های ادبیات شان از این قلم استفاده بکنند. من هنوز هم سر حرفم هستم که خیلی ها می گویند چیزی از داستان کوتاه نمی دانسته اند، تا وقتی که چخوف خوانده اند (حیف هنوز هشت جلد مجموعه آثار چخوف را نتوانسته ام بخوانم.) و بعد تازه فهمیده اند داستان کوتاه به چی می گویند. من همین حرف را در مورد دینو بوتزاتی می زنم و می گویم این مرد معجزه می کند. یک داستان تکان دهنده دارد به اسم ِ بچه ی بیچاره که سال ها قبل در یک مجله خوانده بودم. داستانی که چرت به نظر می رسد. احمقانه و ملال آور، تا آن آخرین جمله اش، وقتی زن دیگر می گوید: خداحافظ خانوم هیتلر. که آدم را ویران می کند. تازه می فهمی این داستان چه می گفته است. داستان های بوتزاتی این جوری هستند: اول از همه این که ساده هستند. خیلی ساده. خیلی زیاد توصیف استفاده می کنند و دیالوگ ها اغلب کوتاه. ولی پر شده اند از سمبل ها. و یک کم دانش زندگی روزمره ی غرب می خواهند تا بدانید مردک دارد از چه حرف می زند. البته باید با ادبیات و فرهنگ و مذهب غرب (مخصوصا کاتولیک ها) آشنا باشید تا مثلا آن چند داستانی که در مورد ِ قدیس ها هستند را درک کنید.

شصت داستان بی اغراق مجموعه ای است واقعا قوی تر از کولومبره. ولی این چیزی از کولومبره کم نمی کند. کولومبره یک سر و گردن تقریبا از سه چهارم کتاب های درجه یک داستان کوتاه موجود در بازار ایران، بالاتر می ایستد. داستان هایش بیشتر زندگی روزمره اند (روزنامه نگار ها، اداره ها، آدم های شهری، قدیس هایی که به زمین نگاه می کنند و ...) خیره کننده ترین بخش کتاب، آخرین داستان کوتاه است: سفر به جهنم های قرن. در واقع یک رمان خیلی کوتاه (ناولا) که خود هشت فصل دارد. در اساطیر یونان باستان هست که جهنم دریچه ای دارد که یک سگ سه سر از آن محافظت می کند. دینو بوتزاتی ِ روزنامه نگار، یک روز توسط رییس احضار می شود که دریچه ی جهنم در میلان پیدا شده است و او مامور است به جهنم سری بزند و ببیند چه خبر است. جهنم؟ نه از آتش خبری است و نه از چیز دیگری: همان میلان آشنا است و آدم ها هم دقیقا همان ها هستند و همان کار ها را می کنند: میلان ِ خود ِ جهنم است. داستانی تکان دهنده که آرام و ساده پیش می رود و تمام زندگی بشر شهری را می کوبد توی صورتت.

...

شصت داستان را خوانده ام و حالا کولومبره تمام شده است و می میرم که صحرای تاتار ها را بخوانم. هم ترجمه ی (نایاب؟) محسن ابراهیم اش در بازار است و هم کتاب خورشید بعد از سال ها ترجمه ی سروش حبیبی را اخیرا دوباره منتشر کرده است. یکی شان را باید پیدا کنم و بخوانم. آخر می دانی، این بوتزاتی استاد است. استاد داستان نویسی.

چیزی از بوتزاتی خوانده ای؟ روح ِ آدم را تازه می کند. باور کن.

سودارو
2007-06-24
هشت و شش دقیقه ی شب